Fabrieksetiket of gitaarlabel in de klankkast Aria AC50
Dit verhaal gaat over mijn Aria AC50, een klassieke gitaar die ik kocht in 1975 of 1976. Het is een bijzonder instrument. Op de voet van de hals in de klankkast staat 760603. Dus ik dacht altijd 3 juni 2026 wordt mijn gitaar 50 jaar oud……….
Maarten met gitaar Aria AC50
Voorgeschiedenis
Eerst de voorgeschiedenis. Mijn vader was kerkorganist in Ede, dus ‘de kleine Maarten’, toen 9 jaar, moest op orgelles. Helaas werd dit geen succes, mijn vader haalde mij er na twee jaar maar weer vanaf. Tijdens mijn middelbareschooltijd leerde ik mezelf gitaar spelen. “I brought a guitar to punish my mam.” Op mijn 15e ging ik op klassiek gitaarles aan de Muziekschool in Ede bij Jacques de Miranda. Mijn vader gaf me toen een Aria AC10, in die tijd het betere instapmodel. Twee of drie jaar later kocht ik van mijn vakantiegeld de Aria AC50, dat was toen het topmodel van de AC-serie van Aria.
Etiket in klankkast AC50 met bijzonder mooi rozet
Aria
Het bedrijf dat deze gitaren produceerde werd in 1956 in Japan opgericht door Shiro Arai als ‘Arai & Co. Inc.’ Je ziet direct de overeenkomst tussen Arai en Aria; wereldwijd is Aria natuurlijk een betere merknaam.
Onder de merknaam Aria werden elektrische gitaren, western gitaren en klassieke gitaren gebouwd. Aanvankelijk was de productie ingewikkeld; de gitaren trokken krom of de klankkasten scheurden. Maar de Japanse drive om producten te willen ontwikkelen met 120% kwaliteit, tegen 80% van de prijs t.o.v. Amerikaanse of Europese gitaren, leidde uiteindelijk tot series uitstekende instrumenten. Aria liet zijn meeste gitaren bouwen door Matsumoku, een Japanse fabrikant van muziekinstrumenten.
Shiro Arai met een Aria
AC50
Het type aanduiding van de klassieke gitaren van Aria ‘AC’ staat voor ‘Aria Concert’. De serie liep van AC 8, het instapmodel tot AC 50, het topmodel. De Aria AC‑lijn stond bekend om zijn hoge bouwkwaliteit, vaak beter dan de prijs deed vermoeden. Aria combineerde traditioneel vakmanschap met moderne innovaties en had wereldwijd een sterke reputatie.
De productie van de klassieke gitaren van Aria werd niet in de grote Matsumoku‑fabriek gedaan, maar in kleine ateliers in de Japanse stad Nagoya. De bouw van de Aria AC50 stond onder leiding van Masaru Matano, een van de beste Japanse klassieke gitaarbouwers van die tijd, die ook onder zijn eigen naam klassieke gitaren bouwde.
Fabrieksetiket of gitaarlabel in de klankkast van Matano
Constructie en materialen
Het bovenblad werd gemaakt van massief sparrenhout. Matano selecteerde stijve en lichte sparrenplanken. De bladen werden met de hand geschaafd en fijn afgestemd voor maximale respons.
De zij‑ en achterbladen van Oost‑Indisch palissander hadden een dubbelwandige constructie. Dit was uitzonderlijk voor deze gitaar in de AC-serie (en deze prijsklasse) en werd destijds met name door de grote Spaanse gitaarbouwer José Ramírez toegepast. Het doel hiervan is meer volume, meer projectie (d.w.z. op afstand duidelijker hoorbaar, geluid draagt verder de ruimte in) en een rijkere toon.
De gitaarhals werd gemaakt van mahonie. Het waren lichte en slanke halsprofielen voor comfortabel spel. Kort om, Matano produceerde voor Aria technisch verfijnde gitaren met een heldere en gebalanceerde klank.
Bijzondere gitaarkop
De AC50 is ondertussen redelijk zeldzaam en wordt niet meer geproduceerd. Het instrument werd vaak onderschat, omdat het geen Spaanse naam droeg. In 2021 heb ik mijn instrument laten renoveren door gitaarbouwer Jaap Peters: frets vlakken, positiemarkering in 5e en 7e positie laten aanbrengen, de stemmechanieken laten vervangen, afstellen en algemeen onderhoud.
Aria AC50 kop
Er is een mooi verhaal dat de kop van de Aria-gitaren verwijst naar het dak van een Shinto‑tempel. De vorm van de AC50 kop lijkt inderdaad geïnspireerd door de klassieke Japanse architectuur. Shinto of Boeddhistische tempels hebben een dak met aan de lage uiteinden een opwaartse kromming naar buiten, een zachte, golvende daklijnen en in het middel een puntige verhoging. De Aria AC50‑kop heeft precies die drie elementen, met op de achtergrond de klassieke Spaanse vormgeving van de kop van een gitaar. De kop lijkt ook te verwijzen naar de karakteristieke vorm van de Fuji, met zijn 3776 meter, de hoogste berg c.q. vulkaan van Japan. In een interview vertelde Aria‑oprichter Shiro Arai dat de AC‑serie Japans vakmanschap moest uitstralen. De kop van de gitaar moest onderscheidend, elegant en traditioneel zijn. “Onze klassieke gitaren moesten Japans aanvoelen, maar niet exotisch.”
Interview met Shiro Arai
Naar 2026
Met gitaarles bij De Miranda ben ik doorgegaan tot mijn 22e. Na mijn studie ging ik werken, ik trouwde, verhuisde meerdere keren, er kwamen kinderen en de gitaar verdween, langzaam maar zeker, in de koffer naar de zolder.
Terug in Ede in 1994 heb ik een paar jaar in het gitaarensemble van De Miranda op de Muziekschool meegespeeld. Toen hij met pensioen ging, ben ik piano gaan studeren.
In de coronatijd heb ik de gitaar weer van zolder gehaald en ben opnieuw gaan spelen. Ik had er veel plezier in. Met als gevolg dat ik in 2021 weer les ging nemen bij Anna Oerlemans. Inmiddels speel ik tevens met twee andere amateurgitaristen in het Vlierbes Trio gecoacht door Anna. Op dit moment heb ik les van João Reis Grillo, een van oorsprong Portugese gitarist.
Aria AC 50
760603
Op de voet van de hals in de klankkast staat 760603. Ik heb altijd gedacht dat dit de datum was waarop mijn gitaar afgebouwd zou zijn. Helaas, enig onderzoek leidde tot een andere verklaring. Bij Aria gitaren gebouwd door Matano betekent dit:
- 76 is de batch- of ateliercode, en
- 0603 is het instrumentnummer binnen de batch.
Hieruit is af te leiden dat mijn AC50 uit Nagoya komt, uit de kleine werkplaats van Masaru Matano die voor Aria bouwde in de periode 1973-1975.
Ik speel nu op een moderne Juan Hernandez Luthier, dat is het topmodel van gitaarbouwer Henandez in Valencia. Dit instrument is niet goed te vergelijken met mijn Aria. De klankkast is groter (1½ cm langer, gemiddeld 1 cm breder, ½ cm dieper). Het bovenblad heeft een Australische lattice‑bracing, dat zorgt voor een krachtig en modern klankpalet. De Aria AC50 heeft de klassieke Torres waaiervorming zangbalkjes als ondersteuning van het bovenblad. Een lattice-bracing is een soort rooster van versterkt hout ter ondersteuning van het bovenblad en geeft het geluid veel meer kracht.
Hoe dan ook, ik heb de AC50 nog altijd gereed staan om te bespelen, wat ik nog regelmatig doe.
Op een veiling zou het instrument wellicht tot € 1200 kunnen opbrengen.
Maar ik ga natuurlijk na 50 jaar geen afscheid nemen van mijn Aria AC50.
Kijk hier naar een kort filmpje over het onderhoud van mijn Aria AC50.
Download hier een pdf-versie van dit artikel met bronvermelding en voetnoten.